CLP Tüzüğü

CLP, Avrupa Parlementosunun ve Konseyinin 1272/2008 sayılı madde ve karışımların sınıflandırılması, etiketlenmesi ve ambalajmasına dair tüzüğüdür. İngilizce Classification, Labelling ve Packaking kelimelerinin baş harflerinden oluşur. Birleşmiş Milletler’in kimyasalların sınıflandırılması ve etiketlenmesindeki Küresel Uyumlaştırma Sistemi ( GHS )’nin 2. Versiyonu uygulanmaktadır.
 
GHS ise Birleşmiş Milletler’in çalışmalarıyla ortaya çıkmıştır. Madde ve karışımların, dünya çapında çok farklı şekilde sınıflandırlması ve etiketlenmesinden doğan sakıncalar nenediyle, 1992 yılındaki Rio zirvesinde başlayarak Birleşmiş Milletler düzeyinde soruna çözüm aranmıştır. Küresel bir sınıflandırma-etiketleme sistemi geliştirilmesi için yapılan çalışmalarla GHS sistemi ortaya çıkarılmış ve 2002 yılında yapılan Johannesburg zirvesinde ülkelerin 2008 yılı itibari ile uygulamaya başlamaları kararı verilmiştir. GHS, tüm Avrupa Birliği’ne üye ülkelerde kanunen bağlayıcı olarak EC/1272/2008 sayılı Maddelerin ve Karışımların Sınıflandırılması Etiketlnemsi ve Ambalajlanmasına ilişkin tüzük ile uygulanmaktadır. GHS nin ise kanunen bir bağlayıcılığı yoktur.
 
Türkiye’de ise CLP nin karşılığı olarak SEA yönetmeliği yayınlanmış ve uygulanmaya başlanmıştır.
Avrupa Birliği’nde uyugalanan CLP tüzüğü ile uyum sağlamak amacıyla 1 Aralık 2013 tarihli ve 28848 sayılı Resmi Gazete ile TR-CLP (SEA) yönetmeliği yayınlanmıştır. EU-CLP düzenlemesine benzer bir geçiş süreci ile 1 Haziran 2016 itibariyle devreye girmiştir.
 
CLP tüzüğü ile terminolojide, piktogramlarda ve hesaplama yöntemlerinde bir çok köklü değişikliklik olmuştur. Aşağıdaki tabloda önemli değişikliklerden bazılarını özet halinde bulabilirsiniz:
 

Eski Sistem CLP
Terminoloji:
Müstahzar
Tehlikeli
Tehlike katagorisi
Risk ibaresi
Güvenlik ibaresi
Terminoloji:
Karışım
Zararlı
Tehlike sınıfı
Tehlike ibaresi
Önlem ibaresi
Fiziksel sağlık ve çevre için tehlike kategorileri GHS tehlike sınıfları;
CLP deki toplam tehlike sınıfı, eski sistemdeki tehlike kategorisinden fazladır.
Karışımların sınıflandırılması için hesaplama kuralları(Geleneksel yöntem) GHS hesaplama yöntemleri(toplanabilirlik,toplam...)
Karışımların sınıflandırılması için test yapma, insan deneyimleri veya hesaplamaları Karışımların sınıflandırılmasıda eldeki bilgilerin kullanılmasına izin veren köprü prensibi eklendi.
Artı ek etiket ögeleri Ek etiketleme öğeleri
Bildirim prosedürü öngörülmez AKA tarafından oluşturulacak Sınıflandırma ve Etiketleme envanteri için maddelerin sınıflandırma ve etiketleme bildirimi
   
 
Gerçekleşen bu değişikliklere istinaden Güvenlik Bilgi Formlarında da güncellemeler yapılması gerekmektedir. Özellikle 2. Kısım ve 3. Kısımda sınıflandırma ve etiket bilgileriyle içerik bilgisi ve 15. ve 16. Kısımda etiketle ilgili tehlike ve önlem ifadelerin açıklamları ve uygulanan yönetmeliklerin açıklamaları eklenmelidir.
Dikkat edilmesi gereken diğer bir konu ise etiketmenin tehlike bazlı olarak yapılmasıdır. Tehlike bazlı etiketleme aynı maddenin kullanıcaları için kullanım alanında bağımsız olarak ortak bilginin kullanılmasına olanak sağlar. Risk bazlı etiketleme ise kullanım alanı ve maruziyet durumuna bağlı kalmayı gerektirir. Maddenin kullanım durumuna göre değişen risk bazlı bir etiketleme gerçek maruziyet duumunu yansıtmaz.
 
CLP tüzüğünde güncellenen ve dikkat edilmesi gereken noktalardan bir tanesi de tehlike değerlendirilmesi ile risk değerlendrilmesi arsaındaki fark. Tehlike değerlendirmesi bir maddenin içsel özelliklerinin değerlendrilmesidir. Bu tehlikeyi içeren madde veya karışımın insan sağlığı ve çevreye maruziyeti durumunda oluşacak zararla ilişkili olan ise risk değerlendirilmesi olarak adlandırılmaktadır.
 
CLP tüzüğüyle gereklilik olarak güncellenen bir diğer hususta Sınıflandırma-Etiketleme Envanterine bildirim. Tehlikeli maddeyi pazara süren tüm üreticiler ve ithaltçılar, bu maddelerin sınıflandırma ve etiketleme bilgillerinin Ajansa bildirmek zorundadır. Bildirim yükümlülüğü sınıflandırmaya bakılmaksızıın Reach tüzüğü kapsamında bir madde üreten yada ithalatını yapan firmalar için de geçrlidir. Bildirim bir üretici yada ithalatçı grbu tarafından da yapılabilir.
 
Yeni tüzük ile hayatımıza giren en önemli konulardan bir tanesi ise M faktörüdür.
M faktörü bir çarpım faktörüdür. M faktörleri sucul ortam için çok toksik olan maddelerin karışım içinde kullanıldığı durumlarda ağırlığı arttırmak amacıyla kullanılmaktadır. Spesifik bir madde için CLP tüzüğü Ek 7 de harmonize M faktör değerleri bulunmaktadır. Üretici, ithalatçı ve alt kullanıcı M faktörkerini maddelerin Akut Toksisite Katagori 1 veya Kronik Akut Toksisite Katagori 1 e göre sınıflandırırken kendileri oluşturucaktır.
 
Yazının başında da bahsedildiği gibi CLP tüzüğü Avrupa Birliği ülkelerinde uygulamaya geçmiştir. AB dışı ülkeler ise gönüllülük esası veya anlaşmalarla GHS sistemini kullanarak bu ağa dahil oluyorlar. Bu da uluslararası ticarette farklı sınıflandırma ve etiketleme bilgilerinden dolayı doğacak olan sorunları ortadan kaldırmaktadır.
Bir ihracatçı kendi ülkesindeki etikette yer alan tehlike tanımının aynısını ihracat yapacağı ülkede de kullanabilecek. Bu da ihraç edilecek farklı sınıflandırma etiketleme sisteminden kaynaklanan yeniden sınıflandırma maliyetini ortadan kaldıracaktır.

Tümü